
Leveranciersprofielen
Hoe controleer je de financiële gezondheid van een leverancier?
Sluit je een contract met een nieuwe zakenrelatie, dan raadt KVK aan eerst de jaarrekening of balans te controleren.
Waarom je de cijfers van een leverancier wilt kennen
Sluit je een contract met een nieuwe zakenrelatie, dan raadt KVK aan eerst de jaarrekening of balans te controleren. Zijn de geldzaken op orde, dan is de kans groter dat je factuur wordt betaald en je bestelling wordt geleverd.
Solvabiliteit – eigen vermogen als aandeel van het totale vermogen – geeft zakenpartners zoals leveranciers meer zekerheid. Een hoge solvabiliteit betekent dat een bedrijf op lange termijn zijn rekeningen kan betalen en minder afhankelijk is van externe geldschieters.
Het risico is reëel: van ruim 700.000 Nederlandse bedrijven over boekjaar 2023 had 15% een negatief eigen vermogen en 25% een negatief werkkapitaal (CreditDevice). Bij een negatief eigen vermogen dekken de bezittingen de schulden en andere verplichtingen niet volledig; dat brengt de continuïteit in gevaar. Werkkapitaal is de buffer voor de dagelijkse bedrijfsvoering; een kwart van de ondernemingen had die buffer niet.
Extra onderzoek loont vooral bij een nieuw contract, een grote bestelling of een langdurige samenwerking. Hoe groter je vooruitbetaling en hoe langer je van dezelfde leverancier afhankelijk bent, hoe meer schade een leveringsstop of faillissement aanricht. Bij een eenmalige, kleine bestelling weegt een volledige cijferanalyse vaak niet op tegen het risico.
Belangrijkste financiële kengetallen van Nederlandse bedrijven (2023)
- 15%Bedrijven met negatief eigen vermogen
- 25%Bedrijven met negatief werkkapitaal
Eerste stap: controleer de inschrijving en wie bevoegd is
Alle bedrijven en organisaties in Nederland moeten verplicht in het KVK Handelsregister staan. Zoek op bedrijfsnaam of KVK-nummer; binnen een paar seconden zie je of je zakenrelatie bestaat en is ingeschreven.
Een uittreksel geeft meer houvast. Daarin controleer je de gegevens van je zakenpartner en of de persoon met wie je zaken wilt doen bevoegd is om beslissingen te nemen. Het Handelsregister laat zien wie namens een bedrijf contracten mag tekenen.
Het is dus verstandig om vooraf te controleren of de persoon met wie je zaken wilt doen bevoegd is om beslissingen te nemen.
Vraag de jaarrekening op en lees de balans en winst- en verliesrekening
Veel bedrijven moeten jaarlijks een jaarrekening bij KVK deponeren; daarin staat informatie over hun geldzaken. Hoeveel detail je ziet, hangt af van de grootte van het bedrijf.
Kleine bedrijven – bv's tot vijftig medewerkers en tot vijftien miljoen euro netto-omzet – leveren een korte balans met uitleg in: bezittingen, schulden en eigen vermogen. De waarde van de bedrijfsvoorraad op dat moment ontbreekt daarin bijvoorbeeld.
Grote bedrijven – meer dan vijftig medewerkers en meer dan vijftien miljoen euro netto-omzet – leveren uitgebreide financiële informatie: een jaarverslag of bestuursverslag, een winst- en verliesrekening en een accountantsverklaring, met uitleg erbij. Hoe groter het bedrijf, hoe meer de jaarrekening bevat. De winst- en verliesrekening laat zien hoe het bedrijf ervoor staat: omzet, kosten en winst.
Niet elk bedrijf hoeft te deponeren. Eenmanszaken, cv's, vof's en maatschappen zijn niet verplicht financiële informatie in te leveren; het ontbreken van een jaarrekening is daar dus geen alarmsignaal. Je moet dan rechtstreeks om cijfers vragen.
Beursgenoteerde bedrijven deponeren niet bij KVK maar bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM), binnen vier maanden na het boekjaar.
Bedrijven hebben tot twaalf maanden de tijd om hun jaarrekening te deponeren. Het meest recente boekjaar kan daardoor nog ontbreken; je kijkt dan naar cijfers die al een tijd oud zijn.
Voor- en nadelen van het ontbreken van een jaarrekening
- Voordeel: geen verplichting voor kleine ondernemers
- Eenmanszaken, cv's, vof's en maatschappen hoeven geen jaarrekening in te leveren.
- Nadeel: geen openbaar cijferbeeld
- Geen basis voor financiële analyse zonder directe vraag naar cijfers.
Reken de kerncijfers zelf na: solvabiliteit, liquiditeit en rentabiliteit
Je berekent solvabiliteit door het eigen vermogen te delen door het totaal vermogen en de uitkomst met 100 te vermenigvuldigen. Het eigen vermogen is je bezittingen (activa) min je schulden; het totaal vermogen is eigen vermogen plus vreemd vermogen (geleend geld). Rekenvoorbeeld: 50.000 euro eigen vermogen op 150.000 euro totaal vermogen geeft een solvabiliteit van 33%.
Daarvoor moet je de balansposten op de juiste plek zetten. Vaste activa zijn bezittingen die langer dan een jaar in het bedrijf aanwezig zijn, zoals inventaris en vastgoed; vlottende activa blijven korter dan een jaar, zoals voorraad en geld dat klanten nog moeten betalen.
Aan de passivakant staan ingebracht eigen vermogen, lang vreemd vermogen (looptijd langer dan een jaar) en kort vreemd vermogen (looptijd korter dan een jaar).
Reserves horen onder het eigen vermogen, voorzieningen onder het vreemde vermogen: een oplopende voorziening drukt dus de solvabiliteit, ook al voelt die post als een reserve.
Voor de korte termijn kijk je naar de liquiditeit. De current ratio – een van de belangrijkste kengetallen om de liquiditeit van een bedrijf te bepalen – zet de vlottende activa af tegen het kort vreemd vermogen. Daarmee zie je in hoeverre een bedrijf met liquide middelen en andere vlottende bezittingen de rekeningen binnen een jaar kan betalen.
Voor de winstgevendheid gebruik je de rentabiliteit: de winst afgezet tegen het gemiddeld totaal geïnvesteerd vermogen, dat is eigen vermogen plus vreemd vermogen. KVK noemt daarnaast cashflow als kerncijfer.
Een ander kengetal is de toegevoegde waarde: omzet min de directe inkoopkosten. Die moet positief zijn; is die negatief, dan ligt de inkoopprijs van de omzet boven de verkoopprijs.
Beoordeel de uitkomsten met de juiste maatstaf
Als ruwe maatstaf vinden financiers een solvabiliteit tussen 25% en 40% gezond en een rentabiliteit tussen 5% en 10% meestal voldoende; hoger is beter. De solvabiliteitsnorm verschilt per branche, per soort bedrijf en per financier, dus één getal is geen keurmerk.
Bij een eenmanszaak, vof of maatschap is een deel van de winst de arbeidsbeloning van de ondernemer: de ondernemersvergoeding. In het rekenvoorbeeld van KVK is dat 40.000 euro. Vergelijk je de rentabiliteit van zo'n bedrijf met die van een bv, trek die vergoeding er dan eerst af.
Brancheverschillen maken onderlinge vergelijking riskant: ratio's verschillen per sector sterk en zijn dus niet zomaar tussen bedrijven te vergelijken. Vergelijken met directe concurrenten levert wel nuttige informatie op. Absolute bedragen zeggen zonder context weinig; daarom wordt de financiële gezondheid in ratio's uitgedrukt, niet in losse euro's.
Een op zichzelf staande ratio zegt weinig. Wil je er nuttige stuurinformatie uithalen, beoordeel ratio's dan in samenhang met elkaar, in de tijd en ten opzichte van concurrenten. Een solvabiliteit van 25% betekent iets anders bij een bedrijf dat al jaren krimpt dan bij een bedrijf dat net heeft geïnvesteerd en groeit.
Kijk naar meerdere boekjaren en naar opvallende uitschieters
Ook van een klein bedrijf dat alleen een korte balans deponeert, krijg je een beter financieel beeld door verschillende boekjaren te vergelijken: je ziet hoe het bedrijf zich de afgelopen jaren financieel heeft ontwikkeld. Leg de winst- en verliesrekening naast die van eerdere jaren en let op flinke verschillen, duidelijke groei of daling en opvallende uitschieters of verrassingen.
Een ratio krijgt vaak pas betekenis als je de ontwikkeling in de tijd volgt: hoe heeft de winstgevendheid zich de afgelopen jaren ontwikkeld en wat zijn de oorzaken? Drie jaar dalende solvabiliteit is een ander signaal dan één slecht jaar, en een eenmalige omzetpiek zegt weinig over de houdbaarheid van het verdienmodel.
Vraag de leverancier om toelichting als een jaar ontbreekt of een reeks niet aansluit; construeer zelf geen patroon.
Signalen die om extra onderzoek vragen
De zwaarste signalen komen van de balans: een negatief eigen vermogen en een negatief werkkapitaal. Wat die posten betekenen en hoe vaak ze in de CreditDevice-analyse van boekjaar 2023 voorkwamen, lees je in 'Waarom je de cijfers van een leverancier wilt kennen'. Ze voorspellen geen faillissement, maar zijn wel een reden om leverings- en betalingsafspraken tegen het licht te houden.
In de winst- en verliesrekening let je op een omzet die stijgt terwijl de winst niet meebeweegt: dan zijn overheadkosten of bedrijfskosten harder gestegen dan de omzet en blijft er onderaan de streep weinig extra over.
Een negatieve toegevoegde waarde – omzet min directe inkoopkosten – is een nog sterker signaal: de inkoopprijs ligt dan boven de verkoopprijs en elke verkoop kost geld.
Een dalende omzet is op zichzelf niet meteen een probleem; die kan komen door seizoensinvloeden of door een bewuste keuze voor een lagere marge. Je wilt weten welke van de twee het is.
Structureel krappe liquiditeit is het derde type signaal: een current ratio die jaar op jaar krap blijft, of een negatieve kasstroom terwijl het bedrijf wel winst rapporteert. Een positieve kasstroom is een goede indicator voor de gezondheid van een bedrijf; ontbreekt die, dan moet groei uit externe financiering komen. Krijg je helemaal geen cijfers bij een rechtsvorm die wel zou moeten deponeren, weeg dat dan mee als signaal op zich.
Verder kijken dan de balans
De jaarrekening zegt niets over hoe een bedrijf in de praktijk betaalt. Kredietinformatie vult dat gat: daarmee zie je het betalingsgedrag van een zakenrelatie en houd je die relatie scherp in de gaten. Bedrijven gebruiken het om hun debiteuren te volgen; dezelfde informatie is over een leverancier op te vragen bij kredietinformatiebureaus.
KVK biedt naast het uittreksel ook de jaarrekening, concernrelaties en de historie van een bedrijf aan. Concernrelaties zijn relevant als je leverancier deel uitmaakt van een groep: dan is het zinvol te weten welke andere ondernemingen erbij horen en welke partij uiteindelijk aan het roer staat. Zoek daarnaast naar reviews, bekijk de social media van het bedrijf en overweeg de informatieproducten van KVK-partners.
Blijf je bewust van de beperking van cijfers: ratio's komen uit de balans en de winst- en verliesrekening, en die boekhoudkundige werkelijkheid kan sterk afwijken van de marktwaarde van een bedrijf. De jaarrekening laat ook de orderportefeuille of de afhankelijkheid van één grote klant niet zien. Juist bij een langdurige of omvangrijke samenwerking moet je die vragen aan de leverancier zelf stellen.
Van check naar beslissing: wat doe je met de uitkomst?
Zijn de cijfers krap, dan verschuif je het risico naar de afspraken. Spreid een grote bestelling over meerdere leveranciers of houd een tweede bron aan voor kritische onderdelen.
Betaal niet alles vooruit: bij een leverancier met een negatief eigen vermogen is een vooruitbetaling in feite een lening zonder zekerheid. Spreek levermomenten en deelleveringen af, zodat je niet in één keer zonder voorraad zit als het misgaat, en leg in het contract vast wat er gebeurt bij te late of uitblijvende levering.
Ontbreken openbare cijfers en krijg je ook geen toelichting op de financiering, baseer je beslissing dan op dat gegeven. Het is niet automatisch een reden om af te haken, wel om de afhankelijkheid van deze partij klein te houden.
Herhaal de check periodiek: één momentopname is snel verouderd en een nieuwe deponering kan een heel ander beeld geven, zeker bij een leverancier waar je al jaren zaken mee doet.
Wil je ook je eigen weerbaarheid tegen het wegvallen van een leverancier in kaart brengen, dan biedt de KVK Noodsituatiescan een online tool die binnen vijf minuten laat zien welke risico's je bedrijf loopt. De Toekomstcheck van VNO-NCW en MKB-Nederland geeft inzicht in je liquiditeit, de komende twaalf maanden en verschillende scenario's.
Checklist: controleer de financiële gezondheid van een leverancier
- Controleer inschrijving in KVK HandelsregisterZorg dat de zakenrelatie is ingeschreven en bevoegde vertegenwoordiger bekend is.
- Vraag jaarrekening op via KVK of AFMBij grote bedrijven: jaarverslag, winst- en verliesrekening, accountantsverklaring.
- Bereken kerncijfers: solvabiliteit, liquiditeit, rentabiliteitGebruik balansposten om ratio’s te bepalen.
- Vergelijk met meerdere boekjaren en concurrentenLet op trends, niet alleen één jaargemiddelde.
- Zoek naar waarschuwingssignalenNegatief eigen vermogen, negatieve toegevoegde waarde, krappe liquiditeit.
- Vraag extra informatie bij gebrek aan cijfersAls geen jaarrekening beschikbaar is, vraag toelichting op financiële situatie.
Stappenplan: controleer de financiële gezondheid van een leverancier
- Controleer KVK-inschrijvingZoek op naam of KVK-nummer; bevestig bevoegdheid van contactpersoon.
- Vraag jaarrekening opHaal uitgebreide cijfers op bij grotere bedrijven; voor kleine bedrijven: korte balans.
- Bereken kerncijfersSolvabiliteit, current ratio, rentabiliteit, toegevoegde waarde.
- Beoordeel in tijd en vergelijkingAnalyseer ontwikkelingen over meerdere jaren en tegen concurrenten.
- Zoek naar waarschuwingssignalenNegatief eigen vermogen, negatieve kasstroom, stijgende kosten zonder winstgroei.
- Neem beslissing en herhaal controlePas afspraken aan, houd risico’s beperkt, herhaal check periodiek.


